Üretilen Her Üç Gıdadan Biri Çöpe Gidiyor! Gıda Atığı Gerçeğini Değiştirebilir miyiz?

Gıda atığı ve kaybı üretimden, son tüketiciye uzanan tedarik zincirinin her bir noktasında meydana gelebilir, gıda güvenliğini için bir tehdittir ve doğal kaynaklarımızı tüketir.

 

Hepimiz annelerimizin  ‘yemeğini bitir, dünyada bir sürü aç çocuk var’ ısrarları ile karşı karşıya kalmışızdır. Annelerimiz haklıydı aslında, biz akşam tabağımızdaki yemeği bitirsek de bitirmesek de dünyada yaklaşık bir milyar insan yetersiz beslenmeden muzdarip ve bu gezegenimiz için ciddi ve gittikçe  kötüleşen bir durum.

Elbette bu durum tabağımızdaki yemeği bitirip bitirmemizin ötesinde çok boyutlu ve ciddi bir problem.

 

Gıda Kaybı? Gıda Atığı?

Üretilen gıdanın üçte biri kayba uğruyor ya da atılıyor bu 1.3 milyar ton yenebilir gıdanın çöp olması demek. Gıda kaybı ya da atığı tedarik zincirinin her noktasında meydana gelebilir. Üretim, hasat sonrası ya da işleme, taşıma süreçlerinde oluşursa ‘gıda kaybı’; tedarikçi ya da son tüketiciden kaynaklanıyorsa ‘gıda atığı’ diyoruz. Gelişmekte olan ülkelerde gıdanın %40‘ı hasat ve işleme sürecinde, gelişmiş ülkelerde ise yine %40′ı tedarikçi ve tüketici süreçlerinde kayba uğruyor. Tedarikçiler müşteri satın almaz kaygısıyla şekli, rengi, ağırlığı standarda uymayan gıdaları almayı reddedebilir; tüketici ise yiyeceğinden fazla miktarda satın almış olabilir ya da iyi muhazafa edemediğinden bozulanları atmak zorunda kalabilir

Gıda kayıplarına ürün bazında baktığımızdai her yıl üretilen meyve ve sebzenin %45‘i, balık ve su ürünlerinin %35‘i, tahılların %30‘u, kurubaklagillerin %20′si, süt ve süt ürünlerinin %20′si ve etin 20′sini yemeden çöpe atıyoruz. Eğer bu kaybolan gıdanın dörtte birini kurtarabilirsek 870 milyon aç insanı besleyebiliriz.

 

Gıda Atığının Maliyeti

Gıda atığının açlık ve gıda güvenliği üzerinde ciddi önemi olduğunu gördük peki ya bu gıdalar üretilirken harcanan doğal kaynaklarımız?

Yaklaşık 1.4 milyar hektar alan, dünyadaki ekilebilir arazinin %30‘u, yani Çin’den büyük bir alan düşünün, hiç tüketilmeyen gıdalarının üretimi için kullanılıyor. Dahası, gıda kaybı ve atığı bir ülke olsaydı, sera gazı emisyonu salınımında Amerika ve Çin’den sonra en yüksek emisyon oranına sahip üçüncü ülke olurdu. Peki bu gıdaları üretmek için harcanan su? 250 trilyon ton su yaklaşık 870 milyon aç insana ulaşamayacak gıdayı üretmek için kullanılıyor. Gıdayı kullanma ve dağıtım aşaması daha iyi yönetilebilirse, 2050’ye kadar sera gazı salınımının %14′ü önlenebilir.

Gıda kaybının ve atığının ekonomik maliyeti, 1 trilyon USD, çevre maliyeti yaklaşık 700 milyar USD ve sosyal maliyeti  yaklaşık 900 milyar USD.

 

Gıda Atığını Nasıl Daha Aza İndirgeyebiliriz?

Akılcı alışveriş yapın!

Biliyoruz ki tüm bu gıda atığı çıkmazının sorumlusu tüketici değil, fakat bizim de kaynaklarımızı, bütçemizi korumak için yapabileceğimiz şeyler var. İşte size hem sağlıklı kiloda kalmanıza yardımcı olacak hem gıda atığı miktarınızı düşürecek birkaç öneri.

  1. Daha küçük porsiyon sipariş edin. 
  2. Açık büfelerde yiyebileceğinizden fazlasını tabağınıza almayın.
  3. Haftalık yemek listesi hazırlayın. Yemekler için kullanacağınız malzemelere uygun çeşitte ve miktarda alışveriş yapın.
  4. Akılcı alışveriş yapın. Alışverişe çıkmadan önce buzdolabınızı kontrol edin, eksikleri liste yapın. Alışverişteyken, ihtiyacınız olanın fazlasını almayın, listenin dışına çıkmayın.
  5. Alışverişe yürüyerek gidin. Hem günlük fiziksek altivite önerisinin bir kısmını karşılarsınız, hem taşıyamayacağınızdan fazla gıda alamazsınız, hem de yerel dükkanlara bir şans tanımış olursunuz.
  6. Daha sık sebze ve meyve alışverişine çıkın. Bu gibi taze ürünlerinizin muhafazı daha güç olur, hem lezzetinden daha fazla yararlanırsınız, hem gıda atığını önlersiniz.
  7. Çirkin sebze ve meyveleri de sevin. Sadece daha estetik olmadığı için çöpe gitmelerine razı olmayın.
  8. Etiketler üzerindeki son tüketim tarihlerine dikkat edin, besinlerinizi o tarihlere uygun tüketin.
  9. Buzdolabınızın doğru sıcaklığa ayarlı olduğundan emin olun. 1-5 santigrat derece doğru sıcaklık aralığıdır.
  10. Buzdolabınızda ilk giren ilk çıkar ilkesine uyun.
  11. Akşamdan kalan yiyeceklerinizi sevin. Ağzı kapalı bir şekilde buzdolabınızda muhafaza edin, önce onları tüketin.
  12. Dondurucunuzu daha sık kulllanın. O an yiyemeyeceğiniz yiyecekleri donduruca uzun süre taze tutabilirsiniz, tabi unutmamak kaydıyla
  13. Ve, paylaşın! 

Referanslar:

Waste not, want not: the complex challenge of food waste

FAO, Food Losses and Wastes 

FAO. 2011. Global food losses and food waste – Extent, causes and prevention. 

 

Comments

  1. Pingback: Dünya Gıda Günü: Sıfır Açlık İçin Yapabilecekleriniz | Yeşil Diyetisyen Dünya Gıda Günü: Sıfır Açlık İçin Yapabilecekleriniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir