Sürdürülebilir Beslenme Nedir? Nasıl Sürdürülebilir Beslenilir?

Sürdürülebilir Beslenme Nedir? Nasıl Sürdürülebilir Beslenilir? 1

FAO, sürdürülebilir beslenmeyi şöyle tanımlar: Sürdürülebilir beslenme, besleyici, güvenli, sağlıklı, aynı zamanda düşük çevresel etkiye sahiptir. Ayrıca bu beslenme şekli kültürel olarak kabul edilebilir, ulaşılabilir, adil, ekonomik olarak karşılanabilir, gıda güvenceliğine katkı sağlar ve şimdiki ve gelecek nesiller için bir yaşam biçimidir.

Sürdürülebilir beslenmenin pek çok açıdan bir yaşam biçimi olarak benimsenmesi gerektiği aşikar. Peki bu beslenme biçimini hayatımıza dahil etmek için neler yapmalıyız?

Sürdürülebi̇li̇r Beslenme İle İlgi̇li̇ Rehberler

Son zamanlarda pek çok kuruluş sağlıklı ve sürdürülebilir beslenme üzerine detaylı rehberler hazırlamış, ve öneriler sunmuştur birbiriyle genel anlamda örtüşen bu rehberlerin. birini doğrudan uygulayabilir ya da birkaçını kendinize uygun olacak şekilde birleştirebilirsiniz önemli olan küçük de olsa bir adım atmaktır. Sizler için derlediğim rehberler şu şekilde:

1. Guidelines for a Healthy Diet: the ecological perspective. HCN, 2011

Hollanda Sağlık Konseyi (HCN, 2011) sağlık ve sürdürülebilirlik arasındaki ilişkiyi detaylıca ele alan bir rapor hazırlamıştır. Sağlık ve sürdürülebilirlik arasındaki bu ilişkinin sinerji, çatışma ve etkilerin nötr olduğu alanları tanımlar. Raporun başlıca sonucu, sağlıklı bir diyetin genellikle ekolojik olarak sürdürülebilir bir beslenme şekli olmasıdır. Hem sağlık hem ekolojik anlamda fayda sağlayan öneriler şunlar:

  1. Daha az et- Daha fazla bitki temelli beslenme
  2. Kilolu bireylerde enerji alımının sınırlandırılması

Balık tüketiminde ise bir çatışma alanı görülüyor. Rehbere göre haftada iki kere balık- biri yağlı- tüketimi önerisi sağlık açısından fayda sağlayabilir fakat ekolojik olarak zararlı etkileri olabilir.

Besin atıklarının azaltılması ise nötr etki alanı olarak sınıflandırılmıştır, çevresel faydasının yanında sağlık açısından bir etkisi bulunamamıştır.

2. İsveç Ulusal Gıda Ajansı ve İskandinav Beslenme Önerileri, 2012

İsveç Ulusal Gıda Ajansı ve 2012 yılında yayınlanan yeni İskandinav Beslenme Önerileri ise benzer önerilere işaret etmektedir:

  • Et tüketiminizi sınırlayın
  • Sürdürülebilir balıkçılık yoluyla sağlanmış balıkları tercih edin,
  • Sebzelerinizi iyi muhafaza edin ve bozulabilir olanlarını mevsiminde tüketin,
  • Şeker içeren ürünleri az tüketin.
  • Besin atıklarınızı minimize edin.

3. Double Pyramid, BCFN

İtalyan Barilla Gıda ve Beslenme Vakfı (BCFN), daha önce de bahsetmiş olduğum Double Pyramid ismini verdiği bir model geliştirmiştir. Bu piramit aşina olduğumuz besin piramitlerinden farklı olarak besinlerin ekolojik etkilerini de gösteren ekolojik piramidi içermektedir. Besin piramidi, Akdeniz Diyeti’ne, ekolojik piramit ise ekolojik ayak izine dayandırılmış. Bu model ile besinler ve bunların çevresel etkileri arasında bir bağ kurulmuştur.

Sürdürülebilir Beslenme Piramidi (Double Pyramid, BCFN)
Sürdürülebilir Beslenme Piramidi (Double Pyramid, BCFN)

Bu modele göre, en düşük çevresel etkiye sahip gıdalar. (tahıllar, baklagiller, meyve ve sebzeler) aynı zamanda sağlık açısından büyük faydalar sunarken kırmızı et ve işlenmiş et gibi yüksek çevresel etkiye sahip besinlerin sağlık yönünden daha tedbirli tüketilmesi öneriliyor.

4. Green Food Project, 2012

Son olarak, İngiltere Çevre, Gıda ve Köy İşleri Başkanlığı tarafından yürütülen Green Food Project, sürdürülebilir bir diyetin temel ilkelerini belirlemiştir. Öneriler şöyle:

  • Sağlıklı vücut ağırlığını korumak için çeşitli ve dengeli beslenin.
  • Bitkisel temelli beslenmeye özen gösterin, günlük en az 5 porsiyon  sebze ve meyve tüketin.
  • Besinlerinize özen gösterin, israf etmeyin. Nerden geldiğini, nasıl üretildiğini sorun.
  • Et tüketiminizi sınırlandırın, kurubaklagiller, yağlı tohumlar gibi diğer protein kaynaklarının tadını çıkarın.
  • Sürdürülebilir balıkçılık yoluyla sağlanmış balıkları tercih edin. Mevsim ve avlanma yöntemlerini de göz ardı etmeyin.
  • Günlük beslenmenize süt ve süt ürünlerini dahil edin ya da vitamin ve minerallerce zenginleştirilmiş olan bitkisel alternatiflerine tercih edin.
  • Yüksek yağlı, yüksek şekerli, tuzlu besinleri nadiren tüketin.

Tüm bu sürdürülebilir beslenme önerileri özetleyecek olursak,

  • Renkli, çeşitli, yeterli ve dengeli beslenin.
  • Özellikle kırmızı et ve işlenmiş et tüketiminizi azaltın. Haftanın bazı günlerini ‘etsiz günler’ olarak        belirleyebilirsiniz.
  • Proteinden zengin kurubaklagillere, ceviz, fındık gibi yağlı tohumlara tabağınızda yer açın.
  • Meyve ve sebze tüketiminizi artırın. Günde en az 5 porsiyon tüketmeye özen gösterin.
  • Besinlerinizi iyi muhafaza edin. İsraftan kaçının.
  • Yüksek şeker, yağ, tuz içeren besinlerden uzak durun.

Referanslar:

Sustainable diets and Biodiversity – Directions and solutions for policy, research and action. FAO, 2010

Guidelines for a Healthy Diet: the ecological perspective. HCN, 2011

İsveç Ulusal Gıda Ajansı

İskandinav Beslenme Önerileri

Double Pyramid, BCFN

Green Food Project

Comments

  1. Pingback: Şehir Bahçeciliği: Biz Nerede Yaşıyorsak Besinlerimiz de Orada Yetişsin!

  2. Pingback: Dünya Gıda Günü: Sıfır Açlık İçin Yapabilecekleriniz | Yeşil Diyetisyen Dünya Gıda Günü: Sıfır Açlık İçin Yapabilecekleriniz

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir