Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi: Türkiye’de Gıda Ne Kadar Sürdürülebilir?

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi: Türkiye'de Gıda Ne Kadar Sürdürülebilir? 1

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi (FSI),  ulusal gıda sistemlerinin hem kalite hem kantite bakımından sürdürülebilirliğini değerlendirmek üzere Barilla Gıda ve Beslenme Vakfı (BCFN) ile Economist Intelligence Unit’in işbirliği ile geliştirilmiştir.

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi, farklı ülkelerde gıdanın sürdürülebilirliği alanında yapılan iyi uygulamaları vurgulamayı, karşılaştırabilir ve ilerlemesi gözlemlenebilir kriterler belirlemeyi amaçlamaktadır.

FSI, ilk olarak 2016 yılında yayımlandı ve bu endeks 25 ülkeyi kapsıyordu. 2017 yılında yayımlanan rapor ise 9 yeni ülke ile birlikte küresel bir çalışma olma özelliği taşıyor.

 

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi: Türkiye'de Gıda Ne Kadar Sürdürülebilir? 2
Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi, 34 ülkenin gıda sürdürülebilirliğini değerlendiriyor.

 

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi, gıdanın sürdürülebilirliğini 3 açıdan değerlendiriyor,

  1. Sürdürülebilir Tarım
  2. Beslenme
  3. Gıda Kaybı ve Atığı

 

Ayrıca, bu üç ana kriter 35 ayrı belirtece ayrılıyor. Bu belirteçler üzerinden ülkeler en yüksek 100, en düşük 0 olmak üzere puanlandırılıyor.

 

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi Sonuçları

 

Fransa, Japonya, Almanya, İspanya, İsveç, Portekiz, İtalya, Güney Kore ve Macaristan Gıda Sürdürülebilirlik Endeksi’nde ilk çeyrekte yer alan ülkeler. İlk çeyrekte yer alan bu ülkeler genel olarak; gıda kaybı ve atığı, tarım ile ilişkili koruma ve araştırma, beslenme eğitimleri konusunda hükümetin güçlü ve verimli politikalar ortaya koyduğu ülkelerdir.

 

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi: Türkiye'de Gıda Ne Kadar Sürdürülebilir? 3
Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi, küresel sonuçlar.

 

  • Fransa, gıdanın en sürdürülebilir olduğu ülke.
  • Gıda sürdürülebilirliğinin yüksek olduğu ülkeler geliri yüksek, insani gelişimi yüksek, nüfusu az, şehirleşmenin yavaş olduğu ülkeler.
  • Gıda Kaybı ve Atığı kategorisinde en başarılı ülke: Fransa
  • Tarımı en sürdürülebilir olan ülke: İtalya
  • Japonya beslenme sorunlarını çözme konusunda en başarılı olan ülke.
  • Güney Kore, Macaristan, Portekiz, Fransa: Fiziksel aktivite kategorisinde en başarılı ülkeler.

 

Bu ülkelerin neden bu kategorilerde başarılı olduğunu detaylıca inceledim ve gördüğüm orta nokta şu: etkili politikalar. 

Türkiye’nin ismini bu listede göremedik, peki Türkiye’de gıda ne kadar sürdürülebilir?

 

Türkiye Gıda Sürdürülebilirliğinde ne durumda?

 

Türkiye, tüm kategorilerde 62.9 puan ile 34 ülke arasından 16. sırada yer alıyor. Aynı zamanda, çalışma ülkeleri üst, ikinci, üçüncü ve alt çeyrek olarak sınıflandırılmış, Türkiye burada ikinci çeyrekte yer alıyor.

Kategorileri ayrı ayrı değerlendirdiğimizde, Türkiye’nin en başarılı olduğu kategori 68.3 puan ile sürdürülebilir tarım, en başarısız olduğu kategori ise 59.55 ile gıda kaybı ve atığı ve kategorisi.

Şimdi bu kategorilere detaylıca bakalım.

 

Gıda Kaybı ve Atığı

 

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi: Türkiye'de Gıda Ne Kadar Sürdürülebilir? 4
Gıda atığını azaltacak etkili politik müdahale şart!

Türkiye, gıda kaybı ve atığı kategorisinde, gıda kaybını azalatacak etkin politik müdahalelerin zayıf olmasına karşın, son kullanıcı düzeyindeki atık miktarında iyi puan alması ile ortalama bir puana sahip oldu.

Gıda kaybı ve atığı kategorisindeki belirteçleri tek tek incelediğimizde gıda atığı konusundaki sorunun, gıdanın dağıtımı aşamasında yaşanan kaybı önleyecek etkili politikaların olmaması olduğu sonucuna varıyoruz. Türkiye’nin son kullanıcı düzeyindeki gıda atığı az ki bu sevindirici ama ama gıdanın tarladan başlayarak tabağımıza uzanan yolculuğundaki atık miktarını azaltacak etkili politikaların olmaması sonucu büyük derecede etkiliyor.

 

 Sürdürülebilir Tarım

 

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi: Türkiye'de Gıda Ne Kadar Sürdürülebilir? 5
Türkiye, tarımda sürdürülebilir su kullanımında başarılı.

 

Tarımda su kaynaklarının sürdürülebilirliği kategorisindeki iyi uygulamaları ile, çevresel biyoçeşitliliğin yüksek olması ile, iklim değişikliğini azaltma (sera gazı salınımı) kategorilerinde aldığı yüksek puanlara karşın, sürdürülebilir balıkçılık, arazi kullanımı ve tarım teşviki kategorilerinde alt sıralarda yer alıyor.

 

Beslenme

 

 

Türkiye beslenme konusunda da ortalarda yer alıyor, Türkiye’yi bu konuda aşağı çeken en büyük etkenler ise obezite prevelansının yüksek olması ve kişi başına düşen fast food restoranlarının fazla olması.

 

Gıda Sürdürülebilirliği Endeksi: Türkiye'de Gıda Ne Kadar Sürdürülebilir? 6
Türkiye’de her üç yetişkinden biri obez.

 

Bunun dışında yine politika eksiklikleri görülüyor. Mikronutrient yetersizliği, fiziksel aktivite düzeyinin şük olması da bu skoru olumsuz etkileyen faktörlerden.

 

Görüldüğü gibi beslenme ve sürdürülebilir gıdayı etkileyen pek çok etmen var: ekonomi, şehirleşme, nüfus planlaması, tarım, gıda zinciri, insani gelişim… Bu konulardaki eksiklerin farkında olunarak doğru ve etkili politikalar ile gıdamız da yaşamımız da daha sürdürülebilir hale getirebilir.

 

Referanslar ve İleri Okuma:

FSI, Country Profile

FOOD SUSTAINABILITY INDEX 2017

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir